و آن اينكه در باب عبادات ، تنها يك امر وجود دارد تا آخر آنچه كه در باب تعبدى و توصلى گفته شد . « 1 » قوله : « الثانى . . . » . [ تذنيب دوّم . منشأ عباديّت طهارات و اثر هرمنشأ ] درباره‌ى منشأ و مصحّح عباديت طهارات ثلاث ، به دو نظريه اشاره مىشود : 1 ) منشأ ، امر نفسى استحبابى به طهارات است . طبق اين نظريه ، اگر مكلّف طهارات را به قصد امر نفسى استحبابى بجاى آورد صحيح است بدون اينكه احتياج به قصد امر غيرى و قصد توصل به غايتى از غايات ( مثلا صلوة ) باشد . « 2 » 2 ) منشأ ، امر غيرى مقدمى به طهارات است . طبق اين نظريه ، طهارات در صورتى صحيح خواهند بود كه مكلّف در مقام امتثال ، آنها را به قصد توصل به ذى المقدمه بجاى آورد چون معناى امتثال امر غيرى كه از جانب ذى المقدمه است همين است كه در مقام امتثال قصد آن غير شود . به بيان ديگر ، طبق اين نظريه ، انجام طهارات به قصد امر غيرى لازم است « 3 » و قصد امر غيرى منفك از قصد توصل به ذى المقدمه نيست . مرحوم مصنف در پايان با كلمه‌ى بل ترقّى نموده و مىفرمايند : ملاك در عباديت مقدمه ، قصد توصل بواسطه مقدمه به ذى المقدمه است ؛ نه قصد امر غيرى ( اعم از آنكه ما در باب مقدمه واجب قائل به وجوب مقدمه باشيم ولى مكلّف مقدمه را به قصد امر غيرى بجاى نياورد بخاطر غفلت از وجوب غيرى مقدمه و يا اينكه اساسا قائل به وجوب مقدمه نباشيم ) چون اتيان مقدمه با اين قصد ، شروع در ذى المقدمه است « 4 » و لذا مقدمه ، عبادت و موجب ثواب خواهد شد و الّا اتيان مقدمه به قصد امر غيرى بدون قصد توصل اتيان عبادت نخواهد بود .

--> ( 1 ) - ر ك : همين شرح ، ج 2 ، ص 65 . ( 2 ) - اين كلام قبل از دخول وقت صحيح است . ولى بعد از دخول وقت آيا انجام طهارات با اين قصد صحيح است ؟ ر ك : محاضرات ، ج 2 ، ص 402 . ( 3 ) - نهاية الاصول ، ج 1 ، ص 175 . ( 4 ) - ر ك : محاضرات ، ج 2 ، ص 397 .